سنسور ضربه یا ناک سنسور چیست و چگونه کار می کند؟

سنسور لرزش موتور، سنسور ضربه یا ناک سنسور، قطعه ای است که در پر لرزش ترین قسمت موتور نصب شده و وظیفه گزارش دهی مقدار لرزش خودرو را به ECU دارد.

سنسور ضربه یا ناک سنسور

این قطعه تمامی لرزش های موتور را اندازه گیری کرده و برای کامپیوتر خودرو ارسال می نماید. اگر مقدار محاسبه شده طبیعی باشد و با استانداردهای ECU مطابقت داشته باشد، کامپیوتر از خود عکس العملی نشان نخواهد داد، اما اگر مقدار اندازه گیری شده با مقدار استاندارد مطابقت نداشته باشد، ECU سریعا چراغ چک خودرو را روشن کرده و مقدار پاشش سوخت را کم کرده و نسبت سوخت به هوا را اصطلاحا غنی تر می نماید.

این عملیات صرفا به این دلیل اتفاق می افتد که لرزش زیاد باعث از بین رفتن و کاهش عمر قطعات خودرو می گردد.

برای دوری از این مشکل، ECU مقدار پاشش سوخت را از طریق انژکتورها کم می کند تا از این لرزش ها جلوگیری کند و میزان لرزش خودرو را به حداقل برساند. اما گاهی اوقات ممکن است بدون دلیل خاصی، سنسور ضربه اعلام وضعیت بحرانی کرده و ECU را ناگزیر به روشن نمودن چراغ چک خودرو بنماید.

تعمیرات و تنظیمات این سنسور در صورت خرابی توسط باطری ساز انجام شده و در دوره آموزش برق خودرو به علاقه مندان این رشته تدریس می شود.

>>> با دارالفنون، به سوی آینده‌ای روشن در کشورهای پیشرفته <<<

 ۵ نشانه و علامت اصلی خرابی ناک سنسور در عملکرد خودرو

خرابی ناک سنسور می‌تواند باعث شود ECU نتواند میزان صحیح لرزش و ضربه‌های غیرطبیعی موتور را تشخیص دهد. در نتیجه، عملکرد موتور و نحوه تنظیم زمان جرقه و پاشش سوخت ممکن است دچار اختلال شود. مهم‌ترین نشانه‌های خرابی ناک سنسور عبارت‌اند از:

۱. روشن شدن چراغ چک موتور

یکی از رایج‌ترین نشانه‌های خرابی سنسور ناک، روشن شدن چراغ چک خودرو است. در صورت ارسال اطلاعات نادرست یا قطع شدن سیگنال سنسور، ECU ممکن است خطای مربوط به سنسور ضربه را ثبت کرده و چراغ چک را روشن کند.

۲. کاهش قدرت و شتاب خودرو

وقتی ناک سنسور به‌درستی عمل نکند، ECU ممکن است برای محافظت از موتور، تنظیمات احتراق را تغییر دهد. این موضوع می‌تواند باعث کاهش قدرت موتور، کند شدن شتاب‌گیری و کاهش کشش خودرو، به‌خصوص هنگام فشار دادن پدال گاز، شود.

۳. افزایش مصرف سوخت

خرابی سنسورضربه می‌تواند موجب برهم خوردن تنظیمات مربوط به احتراق و پاشش سوخت شود. در چنین شرایطی موتور ممکن است برای حفظ عملکرد خود با تنظیمات نامناسب کار کند و در نتیجه مصرف سوخت افزایش پیدا کند.

۴. شنیده شدن صدای ناک یا ضربه از موتور

یکی از وظایف اصلی ناک سنسور تشخیص لرزش‌های ناشی از احتراق غیرطبیعی است. اگر این سنسور خراب باشد و نتواند ضربه را به‌درستی به ECU گزارش دهد، صدای تق‌تق یا ضربه هنگام شتاب‌گیری و تحت فشار قرار گرفتن موتور ممکن است بیشتر شنیده شود.

۵. بد کار کردن موتور و کاهش کیفیت عملکرد آن

خرابی ناک سنسور در برخی خودروها می‌تواند با علائمی مانند عملکرد نامنظم موتور، کاهش نرمی کارکرد و واکنش نامناسب خودرو هنگام گاز دادن همراه باشد. البته این علائم می‌توانند دلایل دیگری نیز داشته باشند؛ بنابراین برای تشخیص دقیق، بررسی خطاهای ECU و تست خود سنسور ضروری است.

در صورت مشاهده چند مورد از این علائم، بهتر است قبل از تعویض قطعه، سیم‌کشی، سوکت، خطاهای ثبت‌شده در ECU و وضعیت خود ناک سنسور بررسی شود؛ زیرا هر یک از این موارد می‌توانند باعث ایجاد علائم مشابه شوند.

عیب یابی سنسور ضربه

در خیلی از مواقع ممکن است خودرو مشکل چندانی از لحاظ ضربه نداشته باشد و لرزش موتور در حد نرمال باشد. اما همچنان سنسور لرزش موتور اقدام به ارسال خطا به ECU می نماید. در چنین شرایطی به احتمال خیلی زیاد، مشکل از عدد اوکتان بنزین درون باک می باشد.

اگر بنزین از اوکتان مناسب برخوردار نباشد، این امر سبب می شود که سنسور ضربه مرتبا وارد مدار شده و اقدام به ارسال خطا نماید و در نتیجه ECU با کم کردن مقدار پاشش سوخت موجب کم شدن قدرت موتور گردد.

برای رفع این مشکل بهتر است که ابتدا نوع بنزین داخل باک را عوض کرده و ترجیحا مدتی از بنزین سوپر استفاده نمایید. بطور کلی پایین بودن میزان اوکتان بنزین موجب کار مداوم سنسور ضربه خواهد شد.

هنگامی که اوکتان بنزین کم باشد، بنزین درون محفظه احتراق بیشتر متراکم شده و هنگام جرقه زنی، انفجار با قدرت بیشتری انجام می گیرد. این انفجار موجب ضربه زدن به بدنه موتور شده و در نتیجه سنسور ضربه فعال می گردد. در اینجا سنسور ضربه وارد عمل شده و با گزارش خطا، از ECU درخواست می کند که مقدار پاشش سوخت را کمتر نماید تا ضربه کمتری به موتور وارد شود.

اگر پس از عوض کردن نوع بنزین همچنان سنسور ناک فعال باشد، ممکن است ایراد از خود سنسور ضربه باشد نتواند میزان دقیق لرزش را محاسبه کند. در این مورد باید نسبت به تعویض این قطعه اقدام نمایید.

تفاوت ناک زدن (پدیده کوبش موتور) با خرابی سنسور ضربه چیست؟

ناک زدن موتور یک پدیده غیرطبیعی در فرآیند احتراق است که معمولا به دلیل سوخت نامناسب، دمای بالای موتور یا ایراد در سیستم جرقه‌زنی ایجاد می‌شود و می‌تواند با صدای تق‌تق همراه باشد.

اما خرابی ناک سنسور به خود قطعه مربوط است. در این حالت سنسور نمی‌تواند لرزش‌های موتور را به درستی تشخیص داده و اطلاعات صحیح را به ECU ارسال کند. در نتیجه ممکن است چراغ چک روشن شده و قدرت و شتاب خودرو کاهش پیدا کند.

بنابراین، ناک زدن به مشکل در فرآیند احتراق موتور مربوط است، اما خرابی ناک سنسور به اختلال در تشخیص این مشکل مربوط می‌شود.

تسلط بر پارامترهای ارتعاشی و عیب‌یابی انواع سنسورهای الکترونیکی با دستگاه دیاگ، از مباحث عملی در دوره آموزش تخصصی برق خودرو دارالفنون و دوره آموزش تعمیرات ایسیو ECU است.

نحوه عیب یابی و تست سلامت ناک سنسور با دستگاه دیاگ و مولتی‌متر

برای بررسی سلامت ناک سنسور می‌توان از دستگاه دیاگ و مولتی‌متر استفاده کرد. ابتدا با دیاگ، خطاهای ثبت‌شده در ECU بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا ایرادی در سنسور ضربه یا مدار آن وجود دارد یا خیر.

برای تست با مولتی‌متر نیز باید سوکت و سیم‌کشی سنسور بررسی شده و مقاومت و سیگنال آن مطابق مشخصات خودروی موردنظر اندازه‌گیری شود. همچنین وجود قطعی یا اتصال کوتاه در سیم‌ها باید بررسی شود.

اگر نتایج تست با مقادیر استاندارد سازنده مطابقت نداشته باشد، احتمال خرابی سنسور یا مدار آن وجود دارد و باید نسبت به تعمیر یا تعویض قطعه اقدام کرد.

تحلیل کدهای خطای سنسور ناک در دیاگ (خطای P0325 تا P0330)

کدهای خطای P0325 تا P0330 معمولاً به مدار یا عملکرد ناک سنسور مربوط می‌شوند. معنی رایج این کدها به شکل زیر است:

ثبت این کدها لزوماً به معنی خرابی خود سنسور نیست. سوکت، سیم‌کشی و اتصالات سنسور نیز باید بررسی شوند تا علت اصلی خطا مشخص شود.

راهنمای نصب و اهمیت بستن پیچ ناک سنسور با ترکمتر (گشتاور استاندارد ۲۰ تا ۲۵ نیوتن‌متر)

نصب صحیح سنسور ناک اهمیت زیادی دارد، زیرا شل یا بیش از حد سفت بودن پیچ آن می‌تواند روی عملکرد سنسور و دقت تشخیص لرزش موتور تأثیر بگذارد.

برای نصب، ابتدا محل اتصال سنسور را تمیز کرده و سنسور را به درستی روی سطح موردنظر قرار دهید. سپس پیچ آن را با ترکمتر و گشتاور استاندارد ۲۰ تا ۲۵ نیوتن‌متر سفت کنید.

استفاده از ترکمتر باعث می‌شود پیچ با فشار مناسب بسته شود و سنسور بتواند لرزش‌های موتور را به‌درستی دریافت و به ECU منتقل کند. البته مقدار دقیق گشتاور باید با مشخصات فنی خودروی موردنظر مطابقت داشته باشد.

برای دیدن دوره آموزش مکانیک خودرو به سایت مجتمع فنی و حرفه ای دارالفنون ری مراجعه فرمایید.